Nieuws

USQ & Friends 2017/2018

USQ & Friends 2017/2018

Het Utrecht String Quartet biedt ook in het seizoen 2017/2018 weer verschillende programma's aan met muzikale vrienden.

 

Wenen en Parijs

Nieuw is de samenwerking met pianist Paolo Giacometti in een programma met pianokwintetten van Fauré en Korngold. Bijna twintig jaar heeft Gabriel Fauré op zijn pianokwintet in d klein gebroed, de eerste schetsen dateren uit de tijd dat hij aan zijn beroemde Requiem werkte. Fauré was een bescheiden pianist en gaf de piano een rol gelijkwaardig aan de strijkers. Geen pianistische capriolen in dit contemplatieve en wat melancholische werk. Erich Wolfgang Korngold is vooral bekend geworden door de filmmuziek die hij bij grote Hollywoodproducties componeerde. Veel minder bekend is dat hij voor zijn gedwongen emigratie naar Amerika - als Jood had hij na de 'Anschluss' in 1938 geen schijn van kans meer in Wenen - een veelbelovend klassiek componist was, bewonderd door Mahler en Strauss. Hij was na Strauss zelfs de meest uitgevoerde operacomponist in de jaren twintig. In zijn uitgesproken Romantische pianokwintet liet hij zich inspireren door zijn eigen liederen. De Fünf Stücke van de Tsjechische componist Erwin Schulhoff volgen de vorm van een danssuite uit de barok. Het eerste deel parodieert een Weense wals. In het derde deel ‘Alla Czeca’ klinkt een Tsjechische volksdans. Een tango komt voorbij in het vierde deel en de suite sluit af met een opwindende tarantella, een traditionele dans uit het zuiden van Italië. Anton Webern zou als leerling van Arnold Schönberg een prominent lid worden van de Tweede Weense School, bekend om het gebruik van de twaalftoonstechniek. Het eendelige strijkkwartet uit 1905 dateert echter van voor deze tijd en werd pas jaren na zijn dood uitgegeven. Op het manuscript noteerde een jonge Webern een citaat uit de 16e eeuw: 'Het gevoel van triomf dat zich manifesteerde in mijn geest kan ik niet beschrijven. Het kan met niets vergeleken worden, behalve met het ontstaan van nieuw leven in het diepst van de dood, zoals bij de wederopstanding.' Paolo Giacometti speelt twee werken van Claude Debussy voor piano solo.

 

Fisión Latina

Verder een hernieuwde samenwerking met saxofonist Arno Bornkamp. Aansprekende muziek met Latijns-Amerikaanse passie! Van Mexico tot het zuiden van Argentinië, Latijns-Amerika kent een enorme diversiteit aan culturen en tradities, die echter één kenmerk delen: de ongeremde passie waarmee leven, dood, liefde en leed worden bezongen. Van noord tot zuid dezelfde warmbloedigheid, dezelfde vurigheid en dezelfde ogen die lijken op het punt te staan om in tranen uit te barsten. Tranen van geluk, van liefde, van woede en verdriet. Ook in de muziek hoor je - en voel je - dit temperament. De oude muzikale tradities van Europa mengden zich met meeslepende ritmes en melodieën van inheemse en Afro-Amerikaanse oorsprong. De Argentijn Ariel Ramirez is vooral bekend van zijn Misa Criolla, maar componeerde ook het ontroerende lied 'Alfonsina y el Mar', een hommage aan dichteres Alfonsina Storni, die een einde aan haar leven maakte door zich in zee te storten. Mario Lavista, Gabriela Ortiz en Javier Álvarez vertegenwoordigen de hedendaagse muziek uit Mexico. Liduino Pitombeira Guillermo Lago is het alter ego van Willem van Merwijk, die zijn pen in Latijnse inkt doopte en zijn Consecuencias voor saxofoon en strijkkwartet opdroeg aan Arno Bornkamp. Tango-icoon Astor Piazzolla behoeft natuurlijk geen verdere introductie. De Nederlands/Argentijnse componist en dichter Carlos Micháns is uw gids op onze reis door deze merkwaardige en hartstochtelijke klankwereld. Hij schreef speciaal voor dit programma een nieuw werk voor saxofoon en strijkkwartet en draagt voor uit zijn gedichten.

 

Sergej Tanejev, meester in contrapunt

Sergej Tanejev is een buitenbeentje in de Russische Romantische muziek. Enerzijds is hij relatief onbekend naast grootheden als Tsjaikovski, Moessorgski of Rimski-Korsakov, anderzijds is hij als theoreticus en docent van onschatbare waarde geweest voor de ontwikkeling van de Russische muziek. Grote componisten als Skrjabin, Glière en Rachmaninov telde hij onder zijn leerlingen. Zelf had hij het vak grotendeels geleerd op het conservatorium van Moskou, piano bij de legendarisch klavierleeuw Anton Rubinstein, compositie bij Tsjaikovski. Deze laatste was zeer over hem te spreken en liet hem de Moskouse première van zijn Eerste Pianoconcert en de Russische première van zijn Tweede Pianoconcert uitvoeren. Tanejev zelf ging bij het componeren helemaal uit van de theorie. Wanneer hij aan een compositie begon, ontwierp hij eerst de thema’s en manipuleerde die net zo lang totdat ze melodisch, harmonisch, ja zelfs contrapuntisch perfect waren. Vervolgens construeerde hij zorgvuldig de vorm waarin de thematiek ingebed werd. Pas dan liet hij zijn inspiratie de vrije loop en vulde het opgezette stramien in. U kunt kiezen uit een programma met cellist Pieter Wispelwey of een programma met altviolist Alexander Zemtsov.

 

It's a knockout!

In 1936 begon Barber aan zijn strijkkwartet. Hij huurde die zomer een huisje in een klein plaatsje in de bergen rond Salzburg. Op 19 september schreef hij: ‘Ik heb zojuist het langzame deel van mijn strijkkwartet afgerond – It’s a knockout!’ Dit Adagio verwierf wereldfaam in de bewerking die de componist zelf maakte voor strijkorkest. Hoewel Barbers Dover Beach opent met een sfeervolle beschrijving van een kalme avond aan de vloedlijn, is meteen duidelijk dat in deze compositie de kabbelende golven in de branding ‘the eternal note of sadness’ met zich meebrengen. Al even donker is het thema van de gedichten die de Zwitserse componist Othmar Schoeck koos voor een verzameling liederen die hij heel toepasselijk Notturno noemde. Verlies en eenzaamheid worden verklankt in avontuurlijke harmonieën, Schoeck zoekt de grenzen van de late romantiek op. In dit werk is het strijkkwartet meer dan begeleiding van de zangstem, het zijn gelijkwaardige partners in het verklanken van de gedichten.